นิติบุคคล

นิติบุคคล คือ บุคคลตามกฎหมายที่กฎหมายสมมติขึ้นและรับรองให้มีสิทธิและหน้าที่เช่นเดียวกับบุคคลธรรมดา เว้นแต่ สิทธิและหน้าที่บางอย่างซึ่งมีอยู่ได้ในบุคคลธรรมดาเท่านั้น นิติบุคคลจะมีไม่ได้ เช่น สิทธิทางการเมือง สิทธิทางครอบครัว

นิติบุคคลสามารถแบ่งได้ 2 กรณี (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา65)
1. นิติบุคคลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เช่น ห้างหุ้นส่วนสามัญ ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด สมาคม มูลนิธิ 
2. นิติบุคคลตามกฎหมายอื่นๆ กล่าวคือ จะต้องมีกฎหมายอื่น นอกจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดไว้เป็นเรื่องๆ เช่น สหกรณ์ เป็นไปตาม พ.ร.บ สหกรณ์ พ.ศ.2485

สิทธิและหน้าที่ของนิติบุคคล
นิติบุคคลมีสิทธิและหน้าที่ตลอดจนมีสิ่งประกอบสภาพบุคคล เช่น ชื่อ สัญชาติ และภูมิลำเนา ได้อย่างบุคคลธรรมดา นิติบุคคลเป็นเพียงบุคคลที่กฎหมายสมมติขึ้นเพื่อประกอบกิจการใดกิจการหนึ่ง ตามวัตถุประสงค์ของนิติบุคคลนั้น ทั้งเป็นสิ่งไม่มีชีวิต กฎหมายจึงจำกัดสิทธิหน้าที่ของนิติบุคคลไว้ 2 ประการ คือ 
1. สิทธิและหน้าที่ภายในของวัตถุประสงค์ หมายความว่า นิติบุคคลที่ได้ระบุไว้ในข้อบังคับ หรือ ตราสารจัดตั้งว่ามี วัตถุประสงค์เพื่อการใด กฎหมายจำกัดให้มีสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับการนั้นเท่านั้น จะทำการอื่นใดนอกขอบวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ไม่ได้ เช่น สมาคมที่มีวัตถุประสงค์เพื่อการกีฬาย่อมไม่มีสิทธิที่จะดำเนินการเกี่ยวกับ การศาสนาหรือการเมือง เป็นต้น (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา66)
2. สิทธิและหน้าที่ซึ่งว่าโดยสภาพจะพึงเป็นได้เฉพาะบุคคลธรรมดา เพราะนิติบุคคลไม่มีชีวิตไม่มีการเคลื่อนไหวจึงไม่สามารถมีสิทธิดังกล่าวได้ เช่น ไม่มีสิทธิเลือกตั้ง ไม่อาจที่จะสมรสได้ เป็นต้น (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา67)

การจัดการนิติบุคคล
เนื่องจากนิติบุคคลเป็นสิ่งไม่มีชีวิตจิตใจ จึงไม่สามารถที่จะแสดงเจตนาหรือทำการใดโดยตนเองได้ ดังนั้น ความประสงค์ของนิติบุคคลย่อมแสดงออกโดยผู้แทนของนิติบุคคล (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา70 วรรค2)