(มาตรา 1 – 106)

บทบัญญัติทั่วไป

ย่อหลักกฎหมายเพื่อความคล่องตัว

1. ขาดองค์ประกอบความผิด – ไม่มีความผิด

2. ไม่รู้ข้อเท็จจริง – ไม่มีความผิด (มาตรา 59 วรรคสาม)

3. สำคัญผิดในข้อเท็จจริง – แล้วแต่กรณี (มาตรา 62) มีเหตุเป็นคุณ 3 ประการ คือ

1) เหตุยกเว้นความผิด – ไม่มีความผิด เข่น ป้องกันตาม มาตรา 68 ฯลฯ

2) เหตุยกเว้นโทษ – มีความผิดแต่ไม่ต้องรับโทษ เช่น จำเป็นตาม มาตรา 67 ฯลฯ

3) เหตุลดหย่อนโทษ – มีความผิดแต่ศาลจะลงน้อยเพียงใดก็ได้ เช่น บันดาลโทสะ ตาม มาตรา 72

ฯลฯ

4. สำคัญผิดในตัวบุคคล – แก้ตัวไม่ได้ (มาตรา 61)

5. ไม่รู้กฎหมาย – แก้ตัวไม่ได้ (มาตรา 64)

6. คนวิกลจริต – มีความผิดแต่ไม่ต้องรับโทษ (มาตรา 65)

- ถ้ารู้ผิดชอบอยู่บ้าง – ศาลลงน้อยเพียงใดก็ได้ (มาตรา 65 วรรคสอง)

7. ความมึนเมา – แก้ตัวไม่ได้ เว้นแต่ไม่รู้ว่าสิ่งนั้นทำให้มึนเมา

หรือถูกขืนใจให้เสพและได้กระทำในขณะไม่สามารถรู้ผิดชอบ หรือไม่สามารถบังคับตนเองได้ (มาตรา 66)

- ถ้ารู้ผิดชอบอยู่บ้าง – ศาลลงน้อยเพียงใดก็ได้ (มาตรา 66 ตอนท้าย)

8. จำเป็น – มีความผิดแต่ไม่ต้องรับโทษ (มาตรา 67)

9. ป้องกัน – ไม่มีความผิด (มาตรา 6

10. เกินกว่าเหตุ – ศาลลงน้อยเพียงใดก็ได้ (มาตรา 69)

- ถ้าเกิดจากความตื่นเต้น, ตกใจ, กลัว – ศาลจะไม่ลงก็ได้ (มาตรา 69ตอนท้าย)

11. กระทำตามคำสั่งเจ้าพนักงาน มีความผิดแต่ไม่ต้องรับโทษ เว้นแต่จะรู้ว่าเป็นคำสั่งโดยมิชอบ

(มาตรา 70)

12. ความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ระหว่างสามีภริยา – มีความผิดแต่ไม่ต้องรับโทษ (มาตรา 71 วรรคแรก)

13. บันดาลโทสะ – ศาลลงน้อยเพียงใดก็ได้ (มาตรา 72)

14. เด็กอายุไม่เกิน 10 ปี – มีความผิดแต่ไม่ต้องรับโทษ (มาตรา 73)

15. เด็กอายุกว่า 10 ปี แต่ยังไม่เกิน 15 ปี – ให้ใช้วิธีการสำหรับเด็ก (มาตรา 74)

16.เด็กอายุกว่า 15 ปี แต่ยังไม่เกิน 18 ปี – ให้ใช้วิธีการสำหรับเด็ก หรือลดมาตราส่วนโทษลงกึ่งหนึ่ง (มาตรา 75)

17. เหตุบรรเทาโทษ – ศาลลดโทษที่จะลงไม่เกินกึ่งหนึ่ง (มาตรา 7

18. โทษปรับสถานเดียว – ชำระค่าปรับในอัตราสูงสุด ก่อนศาลเริ่มต้นสืบพยานคดีระงับ (มาตรา 79)

19. พยายาม – ระวางโทษ 2 ใน 3 ของระวางโทษ) (มาตรา 80)

20. พยายามที่เป็นไปไม่ได้โดยแน่แท้ – ระวางโทษไม่เกินกึ่งหนึ่ง (มาตรา 81)

- ถ้าหลงเชื่ออย่างงมงาย – ศาลจะไม่ลงก็ได้ (มาตรา 81 วรรคแรก)

21. ไม่ต้องรับโทษฐานพยายาม, แต่รับตามที่กฎหมายบัญญัติเป็นความผิด (มาตรา 82)

22. ตัวการ – ตัดสินใจร่วมกันและอยู่ในสถานที่เดียวกัน พร้อมที่จะช่วยเหลือกันได้ (มาตรา 83)

23. ผู้ใช้ – ทำให้ผู้อื่นตัดสินใจรับโทษเสมือนตัวการ (มาตรา 84)

- ถ้าความผิดมิได้กระทำลง – ต้องระวางโทษ 1 ใน 3 (ของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น) (มาตรา

84 วรรคสอง)

24. ผู้โฆษณา – ประกาศ ความผิดไม่ต่ำกว่า 6 เดือน แต่ความผิดมิได้กระทำลง –ระวางโทษกึ่งหนึ่ง (ของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น) (มาตรา 85)

- ถ้าได้มีการกระทำความผิดแล้ว – รับโทษเสมือนตัวการ (มาตรา 85 วรรคสอง)

25. ผู้สนับสนุน – เขาตัดสินใจก่อนแล้วเราจึงมาช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกก่อน

หรือขณะกระทำความผิดต้องระวางโทษ 2 ใน 3 (ของโทษที่กำหนดไว้สำหรับความผิดที่สนับสนุน (มาตรา 86)

26. ผู้ใช้ – ผู้โฆษณา – ประกาศ หรือผู้สนับสนุนเข้าขัดขวางมิให้บรรลุผล

27. ผู้ใช้ – ผู้โฆษณา –ประกาศ หรือผู้สนับสนุนเข้าขัดขวางมิให้บรรลุผล

- ผู้ใช้ รับเพียง 1 ใน 3 มาตรา 84 วรรคสอง

- ผู้โฆษณา – ประกาศ – รับผิดเพียงกึ่งหนึ่ง ตามมาตรา 85 วรรคแรก

- ผู้สนับสนุน – ไม่ต้องรับโทษ (มาตรา 88)

28. เหตุส่วนตัว –เหตุในลักษณะคดี – มาตรา 89

29. กรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท – ลงบทหนักสุด (มาตรา90)

30. ต่างกรรมต่างวาระ – ลงโทษเรียงกระทงความผิด (มาตรา 91)

31. หลักเกณฑ์กรรมเดียว

1) กระทำครั้งเดียว เจตนาเดียว หรือ

2) กระทำหลายครั้งแต่มี เจตนาเดียว (แยกเจตนามิได้) (มาตรา 90)

32. หลักเกณฑ์ต่างกรรม – แยกเจตนา (มีหลายเจตนา แม้ในวาระเดียวกัน) (มาตรา 91)

33. การเพิ่มโทษธรรมดา – เพิ่ม 1 ใน 3 ของโทษ ของโทษที่ศาลกำหนด (เพิ่มโทษที่จะลง) (มาตรา92)

หลักเกณฑ์ – กระทำผิดอีกในระหว่างรับโทษ หรืภายใน 5 ปี นับแต่วันพ้นโทษ (มาตรา 92)

34. การเพิ่มโทษหนัก – เพิ่มกึ่งหนึ่งของโทษที่ศาลกำหนด (เพิ่มโทษที่จะลง) (มาตรา 93)

หลักเกณฑ์

1) กระทำผิดซ้ำอนุมาตราเดียวกันอีกในระหว่างรับโทษ หรือภายใน 3 ปีนับแต่วันพ้นโทษ

2) ความผิดครั้งแรกศาลพิพากษาจำคุกไม่น้อยกว่า 6 เดือน และ

3) ศาลพิพากษาครั้งหลังถึงจำคุก (เท่าไหร่ก็ได้) (มาตรา 93)

4) ศาลผิดฐานประมาท, ลหุโทษ หรืออายุไม่เกิน 17 ปี ไม่ว่าครั้งก่อนหรือครั้งหลัง ไม่นับ (มาตรา 94)

35. อายุความฟ้องร้อง – มาตรา 95 นับแต่วันกระทำความผิด

36. อายุความฟ้องร้องในความผิดอันยอมความได้ – ต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือน นับแต่รู้เรื่องรู้ตัว (มาตรา 96)

37. อายุความบังคับคดี – มาตรา 98 นับแต่วันคำพิพากษาถึงที่สุด หรือ หลบหนี

38. ความผิดลหุโทษ – ความผิดที่ระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท

หรือทั้งจำทั้งปรับ เช่นว่ามานี้ด้วยกัน (ดูที่ระวางโทษมิใช่ดูโทษที่จะลง) (มาตรา 102)

39. พยายามลหุโทษ – ไม่ต้องรับโทษ (มาตรา 105)

40 สนับสนุนลหุโทษ – ไม่ต้องรับโทษ (มาตรา 106)