ทรัพยสิทธิ บุคคลสิทธิ ความหมาย 1. เป็นสิทธิที่มีต่อบุคคลทั่วไป 1. เป็นสิทธิที่มีต่อบุคคลเฉพาะตัว มีความหมายเดียวกับสิทธิเรียกร้อง (Claim) หรือสิทธิทางหนี้ (Obligatory) 2. เป็นสิทธิเหนือทรัพย์สิน หรือ เป็นสิทธิของบุคคลที่มีวัตถุแห่งสิทธิเป็นทรัพย์สิน จึงเป็นสิทธิที่บังคับเอาจากทรัพย์สินโดยตรงและใช้ต่อสู้กับบุคคลได้ทั่วไป (คนทั่วไปทุกคนจะต้องไม่ขัดขวางการใช้ทรัพยสิทธิของผู้ทรงสิทธินั้น) 2. เป็นสิทธิที่มีอยู่เหนือบุคคล หรือเป็นสิทธิที่บังคับเอากับตัวบุคคลให้กระทำการหรืองดเว้นกระทำการได้ 3. อาจเป็นสิทธิเหนือทรัพย์สินที่มีรูปร่าง เช่น - กรรมสิทธิ์ สิทธิครอบครอง ภาระจำยอม สิทธิอาศัยในโรงเรือน สิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเก็บกิน ภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ สิทธิจำนอง สิทธิจำนำ สิทธิยึดหน่วง บุริมสิทธิ 3.มีบ่อเกิดแห่งสิทธิ 5 ประการ คือ - โดยนิติกรรมสัญญา ละเมิด จัดการงานนอกสั่ง ลาภมิควรได้ และบทบัญญัติอื่นๆ ของกฎหมาย 4. อาจเป็นสิทธิเหนือทรัพย์สินไม่มีรูปร่าง เช่น - ลิขสิทธิ์, สิทธิบัตร, เครื่องหมายการค้า 4. บังคับเอาจากบุคคลโดยเฉพาะเจาะจง ไม่อาจไปบังคับเอาจากบุคคลภายนอกได้ แต่ถ้าบุคคลนั้นตายก็อาจบังคับเอาจากผู้เป็นทายาทได้
ความแตกต่างระหว่างทรัพยสิทธิและบุคคลสิทธิ ทรัพยสิทธิ บุคคลสิทธิ 1. วัตถุแห่งสิทธิ เป็นของบุคคลที่มีอยู่เหนือทรัพย์สิน จึงมีวัตถุแห่งสิทธิเป็นทรัพย์สิน ถ้าทรัพย์สินนั้นสูญหายหรือถูกทำลายหมด ทรัพยสิทธินั้นก็หมดไป 1. วัตถุแห่งสิทธิ เป็นสิทธิของบุคคลหนึ่งที่มีต่อบุคคลอีกบุคคลหนึ่ง จึงมีวัตถุแห่งสิทธิเป็นกระทำการหรืองดเว้นกระทำการใด ซึ่งบางครั้งอาจมีทรัพย์สินเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่ทรัพย์สินนั้นไม่ใช่วัตถุแห่งบุคคลสิทธิ ถ้าทรัพย์สินสูญหายหรือถูกทำลายไป บุคคลสิทธิก็ไม่หมดไป 2. ลักษณะแห่งสิทธิ เป็นสิทธิเด็ดขาด (Absolute Right) ที่ใช้ต่อสู้หรือยันกับบุคคลทั่วไป บุคคลทุกคนมีหน้าที่ไม่ขัดขวางการใช้สิทธิของผู้ทรงทรัพยสิทธินั้น ที่ปรากฏชัดที่สุดคือ กรรมสิทธิ์ 2. ลักษณะแห่งสิทธิ เป็นสิทธิสัมพัทธ์ (Relative Right) คือเป็นสิทธิที่จะเรียกร้องให้เฉพาะคนที่เป็นลูกหนี้เท่านั้น บุคคลสิทธิจะก่อให้เกิดหน้าที่แก่บุคคลโดยเฉพาะเท่านั้น 3. ลักษณะแห่งหน้าที่ ก่อให้เกิดหน้าที่กับบุคคลทั่วไป หน้าที่นี้จึงมีลักษณะเป็นการทั่วไปด้วย ไม่ใช่หน้าที่โดยเฉพาะเจาะจง และจะเป็นหน้าที่ในการงดเว้น 3. ลักษณะแห่งหน้าที่ ก่อให้เกิดหน้าที่แก่ลูกหนี้โดยเฉพาะเจาะจง หน้าที่นี้จึงเป็นลักษณะเฉพาะเจาะจงและแน่นอนด้วย 4. การบังคับใช้สิทธิ เป็นสิทธิของบุคคลที่มีอำนาจเหนือทรัพย์ การใช้สิทธิจึงใช้ได้ด้วยตัวผู้ทรงทรัพยสิทธิเอง ปกติการใช้ทรัพยสิทธิไม่ต้องใช้สิทธิทางศาล 4. การบังคับใช้สิทธิ เป็น สิทธิของบุคคลหนึ่งที่มีต่ออีกบุคคลหนึ่ง จึงต้องใช้สิทธิเรียกร้องทางศาล ผู้ทรงบุคคลสิทธิไม่อาจจะบังคับเอากับเนื้อตัวร่างกายหรือทรัพย์สินของผู้มี หน้าที่ตามบุคคลสิทธินั้นตามลำพังได้ เพราะเป็นเรื่องนโยบายของรัฐในการรักษาความสงบเรียบร้อยให้เกิดขึ้นในสังคม 5. อายุความแห่งสิทธิ อายุความ (Prescription) ไม่มีอายุความเสียสิทธิ (ยกเว้น ภาระจำยอม กับ ภาระติดพัน) แต่มีอายุความได้สิทธิ 5. อายุความแห่งสิทธิ อายุความ (Prescription) ไม่มีอายุความได้สิทธิ์ แต่มีอายุความเสียสิทธิ 6. บ่อเกิดแห่งสิทธิ สามารถก่อตั้งได้ก็แต่อาศัยอำนาจของกฎหมายเท่านั้น 6. บ่อเกิดแห่งสิทธิ สามารถก่อตั้งได้โดยนิติกรรม นิติเหตุ และบทบัญญัติอื่นๆ
ที่มา : www.law-jurist.co.cc