รายละเอียดเบื้องต้น

 เตรียมสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา (สนามเล็ก)

หลักและทฤษฎีกฎหมายแพ่ง ความรับผิดกึ่งสัญญา” (quasi Contract)

----------------------------

         การจัดการงานนอกสั่งเป็น “ความรับผิดกึ่งสัญญา” (quasi Contract) ประเภทหนึ่ง ที่ปรากฏอยู่ในกฎหมายแพ่งของนานาอารยประเทศ

         ๑. การจัดการงานนอกสั่ง : แนวคิดที่มีที่มาจากกฎหมายแพ่งเรื่องความรับผิด กึ่งสัญญา 
ในระบบกฎหมายฝรั่งเศส นอกจากความรับผิดในการชําระหนี้ที่มีเหตุ จากสัญญา (responsabilite contractuelle) หรือจากการกระทําที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายอันเป็นละเมิด (responsabilite quasi delictuelle) แล้ว บุคคลอาจต้องชําระหนี้อันเกิดจากการกระทําอื่น ที่มิใช่สัญญาหรือละเมิด

         ซึ่งเรียกกันในทางวิชาการว่า “การกระทํากึ่งสัญญาหรือคล้ายสัญญา”(quasi-Contrat) โดยความรับผิดถึงสัญญาหรือคล้ายสัญญานี้แยกย่อยออกเป็นสามประเภท ได้แก่

         (๑) การจัดการงานนอกสั่ง (gestion d'affaires)

         (๒) การเรียกคืนเงินหรือทรัพย์สินที่ชําระหรือ ส่งมอบไปโดยไม่มีมูลหนี้ (repetition de l'indu) และ

         (๓) ลาภมิควรได้ (enrichissement sans cause) 

         แนวคิดเกี่ยวกับความรับผิดกึ่งสัญญาปรากฏอยู่ในกฎหมายแพ่งเรื่อง “หนี้” (droit des obligations) โดยแต่เดิมประมวลกฎหมายแพ่ง (Code civi) ได้บัญญัติหลักเกณฑ์ เกี่ยวกับการจัดการงานนอกสั่งและการเรียกคืนเงินหรือทรัพย์สินที่ชําระหรือส่งมอบไปโดยไม่มีมูลหนี้ไว้

         ส่วนหลักเรื่องลาภมิควรได้นั้นแรกเริ่มเดิมที่เป็นไปตามแนวคําพิพากษาของศาลฎีกา ก่อนที่จะมีการนํามาบัญญัติเป็นตัวบทกฎหมายในประมวลกฎหมายแพ่งในปี ค.ศ. ๒๐๑๖ โดยบทบัญญัติกฎหมายใช้ถ้อยคําใหม่ว่า “enrichissement injustifie” 

         สําหรับการเรียกคืนเงินหรือทรัพย์สินที่ชําระหรือส่งมอบไปโดยไม่มีมูลหนี้ (repetition de (Cindu ; solutio indebiti) เป็นกรณีที่บุคคลหนึ่งได้ชําระเงินหรือส่งมอบ ทรัพย์สินให้แก่บุคคลอื่นโดยสําคัญผิดว่ามีหน้าที่ต้องกระทําเช่นนั้นทั้งที่ไม่มีหนี้ต้องชําระแต่อย่างใด ในกรณีเช่นนี้ ผู้ที่ชําระเงินหรือส่งมอบทรัพย์สินโดยผิดพลาด (Solvens) มีสิทธิเรียกให้ผู้ที่ได้รับ เงินหรือทรัพย์สิน (accipiens) คืนเงินหรือทรัพย์สินนั้นได้
 

         ลาภมิควรได้ (enrichissement Sans cause หรือ enrichissement injustifie) เป็นความรับผิดกึ่งสัญญาอีกประเภทหนึ่ง โดยเป็นกรณีที่บุคคลหนึ่งได้รับประโยชน์โดยปราศจากมูลเหตุอันชอบธรรมจากบุคคลอีกคนหนึ่งที่เสียประโยชน์

         ซึ่งมีหลักทั่วไปตามแนวคําพิพากษาของศาลฎีกาว่าผู้เสียประโยชน์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องให้ผู้ได้รับประโยชน์ชดใช้เงินแก่ตน (actio de in rem verso)