รายละเอียดเบื้องต้น

          การซักถามและถามค้านผู้คัดค้านในคดีมรดก เป็นขั้นตอนสำคัญในการทำลายน้ำหนักข้ออ้างของฝ่ายตรงข้าม หรือเพื่อพิสูจน์ให้ศาลเห็นว่าผู้คัดค้านไม่มีคุณสมบัติ หรือมีเจตนาทุจริต โดยเทคนิคและแนวทางการตั้งคำถามจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนตามสถานะของทนายความ ดังนี้

1. กรณีคุณเป็น "ทนายฝ่ายผู้คัดค้าน" (ซักถามพยานตัวเอง)

เป้าหมายคือ การแสดงให้ศาลเห็นว่าผู้คัดค้านมีสิทธิ์และมีความเหมาะสม ในการเป็นผู้จัดการมรดก หรือเหตุผลที่คัดค้านผู้ร้องนั้นเป็นความจริง

• กฎสำคัญ: ห้ามใช้คำถามนำ (คำถามที่ชี้นำให้ตอบว่า ใช่/ไม่ใช่ หรือ ถูก/ไม่ถูก) ต้องใช้คำถามเปิดเพื่อให้พยานเล่าเรื่องเอง
• แนวทางการตั้งคำถาม:
  • ถามความสัมพันธ์: "ท่านมีความสัมพันธ์อย่างไรกับผู้ตาย?" (เพื่อแสดงว่าเป็นทายาทผู้มีส่วนได้เสีย)
  • ถามคุณสมบัติ: "ปัจจุบันท่านประกอบอาชีพอะไร มีหนี้สินล้นพ้นตัว หรือเป็นบุคคลล้มละลายหรือไม่?" (เพื่อแสดงว่าไม่ขาดคุณสมบัติตามกฎหมาย)
  • ถามเหตุผลที่คัดค้าน: "เหตุใดท่านจึงไม่เห็นชอบให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว?"
  • ถามความโปร่งใส: "หากศาลตั้งท่านเป็นผู้จัดการมรดก ท่านมีแผนจะแบ่งปันทรัพย์มรดกให้แก่ทายาทคนอื่น ๆ อย่างไร?"  

2. กรณีคุณเป็น "ทนายฝ่ายผู้ร้อง" (ถามค้านผู้คัดค้าน)

เป้าหมายคือ ทำลายน้ำหนักคำเบิกความของผู้คัดค้าน หรือชี้ให้ศาลเห็นข้อพิรุธ ความไม่เหมาะสม หรือเจตนาแอบแฝง  

• กฎสำคัญ: สามารถใช้คำถามนำได้เต็มที่ (ถามชี้ช่องให้ตอบว่า ใช่ หรือ ไม่ใช่) เพื่อควบคุมทิศทางคำตอบ และต้องรักษากิริยาท่าทางที่สุภาพแต่เฉียบคม ไม่ตะคอกข่มขู่เพื่อให้ศาลเอ็นดูและรับฟัง [2, 6]
• ประเด็นเด็ดที่นิยมใช้ถามค้าน:
  • ประเด็นความประพฤติ/ความขัดแย้ง: "ก่อนผู้ตายเสียชีวิต ผู้คัดค้านไม่เคยมาดูแลและมีปากเสียงกับผู้ตายเป็นประจำ ใช่หรือไม่?"
  • ประเด็นปิดบังทรัพย์สิน: "ผู้คัดค้านเป็นคนยึดถือสมุดบัญชีธนาคารและโฉนดที่ดินของผู้ตายไว้ ไม่ยอมให้ทายาทคนอื่นตรวจสอบ ใช่หรือไม่?"
  • ประเด็นการแต่งตั้งร่วม: "หากศาลจะตั้งให้ผู้ร้องและผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ผู้คัดค้านก็ไม่ขัดข้อง ใช่หรือไม่?" (ใช้ในกรณีที่ต้องการหาทางออกร่วมกันเพื่อลดความขัดแย้ง)
  • ประเด็นคุณสมบัติต้องห้าม: "ผู้คัดค้านเคยถูกศาลสั่งให้เป็นบุคคลเสมือนไร้ความสามารถ หรือเคยมีคดีความโกงเจ้าหนี้มาก่อน ใช่หรือไม่?"

???? ตารางสรุปเปรียบเทียบการถามพยานในคดีมรดก