รายละเอียดเบื้องต้น

มาตราที่เคยออกสอบ

ข้อ 9 (ผู้ช่วยผู้พิพากษา ปี 2548, 2553)

--------------------------

มาตราที่เคยออกสอบ

        มาตรา ๑๓๖๑ *** (ออกสอบ ข้อ ๙ ปี ๒๕๔๘, วรรคสอง ๒๕๕๓) เจ้าของรวมคนหนึ่ง ๆ จะจำหน่ายส่วนของตน หรือจำนอง หรือก่อให้เกิดภาระติดพันก็ได้

             แต่ตัวทรัพย์สินนั้นจะจำหน่าย จำนำ จำนอง หรือก่อให้เกิดภาระติดพันได้ก็แต่ด้วยความยินยอมแห่งเจ้าของรวมทุกคน (ออกสอบ ข้อ ๙ ปี ๒๕๕๓)

             ถ้าเจ้าของรวมคนใดจำหน่าย จำนำ จำนอง หรือก่อให้เกิดภาระติดพันทรัพย์สินโดยมิได้รับความยินยอมแห่งเจ้าของรวมทุกคน แต่ภายหลังเจ้าของรวมคนนั้นได้เป็นเจ้าของทรัพย์สินแต่ผู้เดียวไซร้ ท่านว่านิติกรรมนั้นเป็นอันสมบูรณ์

แนวคำถาม-ตอบ ฎีกาที่น่าสนใจ

             คำถาม เจ้าของรวมในที่ดินจะจำหน่าย (ขาย) กรรมสิทธิ์ในที่ดินเฉพาะส่วนของตนให้แก่บุคคลอื่นได้หรือไม่ เจ้าของรวมคนอื่นจะมีสิทธิขัดขวางการจำหน่าย กรรมสิทธิ์ที่ดินเฉพาะส่วนดังกล่าวหรือไม่

        คำตอบ มีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยไว้ ดังนี้

        คำพิพากษาฎีกาที่ ๑๔๕๔/๒๕๕๑ โจทก์ได้ขายที่ดินโฉนดเลขที่ ๕๓๖๓๑ แก่ บริษัท ม. โจทก์มีหนังสือแจ้งให้จำเลยที่ ๑ ส่งมอบโฉนดที่ดินพิพาทแก่โจทก์เพื่อนำไป จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของโจทก์แก่บริษัทดังกล่าว แต่จำเลย ที่ ๑ เพิกเฉย ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๖๑ วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “เจ้าของรวมคนหนึ่ง ๆ จะจำหน่ายส่วนของตน หรือจำนอง หรือก่อให้เกิดภาระติดพันก็ได้” และความในวรรคสอง บัญญัติว่า “แต่ตัวทรัพย์สินนั้นจะจำหน่าย จำนำ จำนอง หรือก่อให้เกิดภาระติดพันได้ ก็แต่ด้วยความยินยอมแห่งเจ้าของรวมทุกคน” การที่โจทก์จำหน่ายกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของโจทก์แก่บริษัท ม. มิใช่เป็นการก่อให้เกิดภาระติดพันแก่ตัวทรัพย์สิน ย่อมเป็นสิทธิของโจทก์ที่สามารถกระทำได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๖๑ วรรคหนึ่ง โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากจำเลยทั้งสอง

        ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๖๐ วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “เจ้าของรวมคนหนึ่ง ๆ มีสิทธิใช้ ทรัพย์สินได้แต่การใช้นั้นต้องไม่ขัดต่อสิทธิแห่งเจ้าของรวมคนอื่น ๆ” การที่โจทก์จำหน่ายกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของโจทก์แก่บริษัท ม. เพื่อให้บริษัทดังกล่าวมีสิทธิใช้ที่ดินพิพาทในฐานะเจ้าของรวม จึงเป็นสิทธิของเจ้าของรวมคนหนึ่ง ๆ ที่จะกระทำได้ ทั้ง ป.พ.พ. มาตรา ๖ ก็บัญญัติให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า บุคคลทุกคนกระทำการโดยสุจริต จำเลยที่ ๑ หามีสิทธิขัดขวางการจำหน่าย กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของ โจทก์ไม่

        คำพิพากษาฎีกาที่ ๙๗๒๓/๒๕๕๙ จำเลยที่ ๑ เป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดก ของ ด. จำเลยที่ ๑ จึงเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในทรัพย์มรดกของ ด. การที่จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาขายที่ดินเฉพาะส่วนที่จำเลยที่ ๑ มีสิทธิได้รับมรดกของ ด. พร้อมบ้านซึ่งตั้งอยู่บนที่ดินและมีข้อตกลงที่จะทำการจดทะเบียนขายแก่โจทก์ เป็นการทำสัญญาจะซื้อจะขาย และเป็นกรณีที่จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาจะขายสิทธิในทรัพย์มรดกส่วนของตนที่จะได้รับย่อมมีผลบังคับได้ระหว่างคู่สัญญาเนื่องจากทายาทแต่ละคนมีอำนาจขายทรัพย์มรดกส่วนของตนได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๖๑ วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา ๑๗๔๕