รายละเอียดเบื้องต้น

        เจาะประเด็นที่เคยออกสอบ

(ข้อสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา ๒๕๓๕, ๒๕๕๐)

------------------

        ถ้าสัญญาระบุหรือมีข้อความเป็นนัยว่า จะไม่โอนทะเบียนรถยนต์ให้ จนกว่าจะชําระเงินครบ ก็เป็นสัญญาซื้อขายมีเงื่อนไขตามมาตรา ๔๕๙ เช่นกัน

        คําพิพากษาศาลฎีกาที่ ๑๔๙/๒๕๐๖ โจทก์ขายรถยนต์เฟียตให้จำเลยราคา ๕๕,๐๐๐ บาท โดยให้ จำเลยชําระราคาด้วยเงินสด ๒๐,๐๐๐ บาท กับรถยนต์ออสตินของจำเลยที่ราคา ๓๕,๐๐๐ บาท โจทก์จำเลยส่งมอบรถยนต์และเงินสดให้แก่กันแล้ว และตกลงจะไปโอนทะเบียนรถยนต์ให้กันเมื่อโจทก์ผ่อนชําระราคาครบและรับโอนทะเบียนมาจากกรมสวัสดิการฯ แล้ว ดังนี้ แสดงว่าทั้งสองฝ่ายยังไม่มีเจตนาโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ให้กัน จนกว่าการจะได้เป็นไปตามเงื่อนไขแล้ว

        ระหว่างที่เงื่อนไขยังไม่สำเร็จ รถยนต์เปี้ยตซึ่งอยู่ในครอบครองของจำเลยถูกเพลิงไหม้ใช้การไม่ได้โดยไม่ใช่ความผิดของฝ่ายใด เป็นการพ้นวิสัยที่โจทก์จะโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์เพี้ยตให้จำเลยได้ ดังนี้ โจทก์ก็ไม่มีสิทธิจะเรียกร้องให้จำเลยโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ออสตินให้โจทก์ได้ เพราะเป็นสัญญาต่างตอบแทนกัน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๗๒ วรรคแรก (ข้อสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา ๒๕๓๕)

         แม้สัญญาจะระบุว่าไม่โอนทะเบียนรถยนต์ให้จนกว่าจะชําระเงินครบ แต่ถ้ามีข้อความด้วยว่า ราคาส่วนที่เหลือจะชําระเมื่อใดก็ได้ ก็ไม่เป็นสัญญาซื้อขายมีเงื่อนไข

        คําพิพากษาฎีกาที่ ๘๘๔/๒๕๑๕*** ผู้ซื้อรถจักรยานยนต์จากผู้ขายโดยชําระราคาเพียงครึ่งหนึ่ง ที่เหลือจะชําระเมื่อไรก็ได้ และผู้ขายจะโอนทะเบียนเป็นชื่อผู้ซื้อเมื่อชําระราคาให้ครบแล้ว ดังนี้ กรรมสิทธิ์ในรถได้โอนเป็นของผู้ซื้อแล้ว เมื่อมีผู้ทำละเมิดให้รถจักรยานยนต์เสียหาย ผู้ซื้อมีอำนาจฟ้องเรียกค่าเสียหายได้ (ข้อสอบเนฯ ปี ๒๕๒๐, ข้อสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา ๒๕๓๕)

        คําพิพากษาฎีกาที่ ๘๐๒/๒๕๔๖ จำเลยที่ ๑ ซื้อรถยนต์พิพาทมาจากจำเลยที่ ๒ โดยชําระราคา ด้วยเช็คหลังจากนั้นจำเลยที่ ๑ ได้ขายรถยนต์พิพาทให้แก่โจทก์ โดยโจทก์ชําระราคาครบถ้วนและได้รับมอบรถยนต์พิพาทจากจำเลยที่ ๑ แล้ว แม้เช็คที่จำเลยที่ ๑ ชําระราคารถยนต์พิพาทถูกธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน การซื้อขายรถยนต์พิพาทระหว่างจำเลยที่ ๑ และที่ ๒ ก็เป็นการซื้อขายเสร็จเด็ดขาด กรรมสิทธิ์โอนไปยังจำเลยที่ ๑ ผู้ซื้อตั้งแต่ขณะที่เมื่อได้ทำสัญญาซื้อขายกัน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๕๘ ส่วนการชําระราคาไม่ใช่เงื่อนไขในการโอนกรรมสิทธิ์ (ข้อสอบผู้ช่วยฯ ๒๕๕๐)

สกัดหลัก เจาะประเด็น เน้นต้องจำ*

        ศาลฎีกาวินิจฉัยวางหลักใหม่** ในฎีกาที่ ๒๔๗๖/๒๕๕๑ ว่า ข้อตกลงที่ผู้ขายจะส่งมอบรถยนต์ให้แก่ผู้ซื้อในวันที่ได้รับชําระราคาส่วนที่เหลือเป็นสัญญาซื้อขายมีเงื่อนไข ตามมาตรา ๔๕๙ กรรมสิทธิ์ในรถยนต์ยังไม่โอนไปจนกว่าผู้ซื้อจะได้ชําระราคา และโอนทะเบียนกัน

อ้างอิง : คำบรรยายเนติฯ เล่มที่ 8  ซื้อขาย เช่าทรัพย์ฯ (อ.วิษณุ เครืองาม) สมัยที่74