รายละเอียดเบื้องต้น

        จากการวิเคราะห์ตัวอย่างข้อสอบอัยการผู้ช่วยปี 2557 ทั้งสนามเล็กและสนามใหญ่ สามารถสรุปภาพรวมความแตกต่างระหว่าง การยักยอกทรัพย์ และ การฉ้อโกง ได้ดังนี้ 

1. ลักษณะของการได้มาซึ่งทรัพย์สิน

• การยักยอกทรัพย์ (Embezzlement): เน้นไปที่การที่ทรัพย์สินนั้นอยู่ในความครอบครองของผู้กระทำความผิดอยู่ก่อนแล้ว หรือเป็นกรณีที่เก็บทรัพย์สินที่ผู้อื่นทำตกหล่นได้ แล้วเบียดบังเอาทรัพย์นั้นเป็นของตนโดยทุจริต
  • ตัวอย่างจากข้อสอบ: นายอมรได้รับมอบบัตรเครดิตจากนายเจมส์ (ซึ่งเก็บได้จากที่นายสกลลืมไว้) เพื่อนำไปคืนเจ้าของ แต่นายอมรกลับเก็บไว้เอง กรณีนี้ถือเป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์สินหาย ตามมาตรา 352 วรรคสอง เนื่องจากเป็นการครอบครองทรัพย์ที่ผู้อื่นทำตกหล่นแล้วเบียดบังเป็นของตน
• การฉ้อโกง (Fraud): เน้นไปที่การใช้กลอุบาย หลอกลวง หรือแสดงข้อความอันเป็นเท็จ เพื่อให้ได้มาซึ่งทรัพย์สินจากผู้อื่น
  • ตัวอย่างจากข้อสอบ: การที่นายดำและนายเอกร่วมกันกุเรื่องว่ารถยนต์ถูกขโมยเพื่อไปเคลมเงินจากบริษัทประกันภัยจนได้รับเงินค่าสินไหมทดแทน ถือเป็นความผิดฐานร่วมกันฉ้อโกง ตามมาตรา 341

2. เจตนาและพฤติการณ์ในการกระทำผิด

• การยักยอกทรัพย์: มักเกิดขึ้นเมื่อความครอบครองโดยชอบ (หรือการเก็บได้) เปลี่ยนเป็นการเบียดบังเพื่อตนเอง
  • ในข้อสอบสนามเล็ก พฤติกรรมที่นายอมรเก็บรักษาบัตรที่ผู้อื่นทำหายไว้เองแทนที่จะคืน คือจุดที่เกิดการยักยอก
• การฉ้อโกง: ต้องมีการหลอกลวงเป็นองค์ประกอบสำคัญเพื่อให้ได้ทรัพย์ไป
  • ในข้อสอบสนามเล็ก เมื่อนายอมรนำบัตรไปรูดซื้อโทรศัพท์และลงลายมือชื่อตนเองในใบสั่งซื้อเพื่อหลอกลวงร้านค้าว่าตนเป็นเจ้าของบัตร การกระทำส่วนนี้จึงเป็นความผิดฐานฉ้อโกง
  • ในข้อสอบสนามใหญ่ การแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานและการกุเรื่องรถหายเป็นการสร้างเรื่องหลอกลวงเพื่อเอาเงินประกัน

ตารางสรุปข้อแตกต่างจากตัวอย่างข้อสอบ

ข้อสังเกตเพิ่มเติมจากข้อสอบ: ในเหตุการณ์เดียวผู้กระทำผิดอาจมีความผิดทั้งสองฐานได้หากมีพฤติการณ์แยกกัน เช่น ยักยอกบัตรที่เก็บได้มาก่อน (ยักยอกทรัพย์สินหาย) แล้วจึงนำบัตรนั้นไปหลอกซื้อของจากผู้อื่น (ฉ้อโกง) ซึ่งศาลจะลงโทษทุกกรรมเป็นกระทงความผิดไป