รายละเอียดเบื้องต้น

เจาะหลักกฎหมาย ประเด็นฎีกา : กฎหมายอาญา (เตรียมสอบ ผู้ช่วยผู้พิพากษา)
เตรียมสอบ ผู้ช่วยผู้พิพากษา (ปี 2567 -2568)

     คําพิพากษาศาลฎีกาที่ ๔๙๔๓/๒๕๖๒ กฎหมายที่ใช้ในขณะกระทําความผิด หรือกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทําความผิดตาม ป.อ. มาตรา  ๓ นั่น หมายถึง กฎหมายที่บัญญัติถึงการกระทําอันเป็นความผิด หรือบัญญัติถึงกําหนดโทษหรือโทษที่จะลงแก่ผู้กระทําความผิดนั้น ซึ่งคดีนี้ได้แก่บทบัญญัติความผิดฐานชิงทรัพย์และบทบัญญัติ ตาม ป.อ. มาตรา ๙๒ โดยศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิ่มโทษจําเลยตามมาตรา ๙๒ ซึ่งขณะจําเลยกระทําความผิดในคดีนี้ ป.อ. มาตรา ๙๔ บัญญัติไม่ให้ถือว่าความผิดซึ่ง ผู้กระทําได้กระทําในขณะที่มีอายุต่ำกว่าสิบเจ็ดปีเป็นความผิดเพื่อการเพิ่มโทษตามความ ในมาตรา ๙๒ แต่ภายหลัง พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๑) พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๘ บัญญัติให้ยกเลิกความในมาตรา ๙๔ และให้ใช้ข้อความใหม่ แทน โดยในมาตรา ๙๔ กฎหมายเดิมและกฎหมายใหม่คงใช้ข้อความทํานองเดียวกัน ต่างกันแต่เพียงเกณฑ์อายุของผู้กระทําความผิด ซึ่งกฎหมายที่แก้ไขใหม่ ไม่ให้ถือว่าความผิดซึ่งผู้กระทําได้กระทําในขณะที่มีอายุต่ำกว่าสิบแปดปีเป็นความผิดเพื่อการเพิ่มโทษ ตามความในมาตรา ๙๒ หากข้อเท็จจริงเป็นไปดังที่จําเลยอ้างว่าขณะจําเลยกระทําความผิด ในคดีของศาลเยาวชนและครอบครัวกลางที่โจทก์อ้างเป็นเหตุขอให้เพิ่มโทษ จําเลยมีอายุเพียง ๑๗ ปีเศษ และขณะที่จําเลยกําลังรับโทษในคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษคดีนี้ต่อนั้น มีการแก้ไข มาตรา ๙๔ ซึ่งบทกฎหมายที่แก้ไขใหม่เป็นคุณกว่ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทําความผิด เนื่องจากศาลไม่อาจเพิ่มโทษในคดีนี้ได้นั้น แม้คดีนี้จะถึงที่สุดแล้วก็ตาม แต่ ป.อ. มาตรา ๓ (๑) บัญญัติให้ศาลกําหนดโทษเสียใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ในกรณีที่จําเลยยังไม่ได้รับโทษหรือกําลังรับโทษในคดีหลังอยู่ ถ้าสํานวนความปรากฏแก่ศาลหรือเมื่อผู้กระทําความผิดร้องขอ ศาลชั้นต้นจึงชอบที่จะไต่สวนคําร้องของจําเลยให้ได้ข้อเท็จจริงโดยชัดแจ้งว่าเป็นไปตามที่จําเลยกล่าวอ้างหรือไม่ แล้วมีคําสั่งใหม่ ตาม ป.อ. มาตรา ๓ (๑)

ประเด็นที่น่าสนใจ (แนวการออกสอบ)

           ขณะที่จําเลยกําลังรับโทษในคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษคดีนี้ต่อนั้น มีการแก้ไข มาตรา ๙๔ ซึ่งบทกฎหมายที่แก้ไขใหม่เป็นคุณกว่ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทําความผิด  "ศาลชั้นต้นจะสั่งอย่างไร"

คำตอบ

       ป.อ. มาตรา ๓ (๑) บัญญัติให้ศาลกําหนดโทษเสียใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ในกรณีที่จําเลยยังไม่ได้รับโทษหรือกําลังรับโทษในคดีหลังอยู่ ถ้าสํานวนความปรากฏแก่ศาลหรือเมื่อผู้กระทําความผิดร้องขอ

        ศาลชั้นต้นจึงชอบที่จะไต่สวนคําร้องของจําเลยให้ได้ข้อเท็จจริงโดยชัดแจ้งว่าเป็นไปตามที่จําเลยกล่าวอ้างหรือไม่ แล้วมีคําสั่งใหม่ ตาม ป.อ. มาตรา ๓ (๑)