รายละเอียดเบื้องต้น

เจาะหลัก เตรียมสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา

วิชาเลือก ทรัพย์สินทางปัญญา

----------

อนุสิทธิบัตร (Pety Patent)

          การคุ้มครองอนุสิทธิบัตรเริ่มขึ้นตาม พ.ร.บ.สิทธิบัตร (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๒ เพื่อคุ้มครองการประดิษฐ์ที่มีเทคโนโลยีไม่พอที่จะขอรับสิทธิบัตรการประดิษฐ์ได้ คือ เป็นการประดิษฐ์ที่ไม่มีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น ซึ่งเหมาะสมกับการพัฒนาเทคโนโลยีของนักประดิษฐ์ไทย

          ความหมายของอนุสิทธิบัตร มาตรา ๓ วรรคสอง พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ. ๒๕๒๒ บัญญัติว่า “อนุสิทธิบัตร หมายความว่า หนังสือสําคัญที่ออกให้เพื่อคุ้มครองการประดิษฐ์ ที่กําหนดไว้ในหมวด ๓ ทวิ แห่งพระราชบัญญัตินี้”

ลักษณะการประดิษฐ์ที่ขอรับอนุสิทธิบัตรได้

          พ.ร.บ.สิทธิบัตร มาตรา ๖๕ ทวิ บัญญัติว่า “การประดิษฐ์ที่ขอรับอนุสิทธิบัตรได้ต้องประกอบด้วยลักษณะดังต่อไปนี้

          (๑) เป็นการประดิษฐ์ขึ้นใหม่

          (๒) เป็นการประดิษฐ์ที่สามารถประยุกต์ในทางอุตสาหกรรม”

          การประดิษฐ์ที่ขอรับอนุสิทธิบัตรได้ต้องเป็นการประดิษฐ์ขึ้นใหม่และสามารถประยุกต์ในทางอุตสาหกรรมได้ แต่ไม่ต้องมีขั้นการประดิษฐ์สูงขึ้น ซึ่งเป็นลักษณะของการประดิษฐ์ที่ขอรับสิทธิบัตรได้ สําหรับหลักเกณฑ์เรื่องความใหม่และการประยุกต์ในทางอุตสาหกรรมและการประดิษฐ์ที่ไม่ได้รับความคุ้มครองใช้หลักเกณฑ์เดียวกับมาตรา ๖ มาตรา ๘ และมาตรา ๙ โดยมาตรา ๖๕ ทศ ให้นําบทบัญญัติของสิทธิบัตรการประดิษฐ์ มาใช้กับอนุสิทธิบัตรโดยอนุโลม

          อนุสิทธิบัตรแม้ว่าอายุคุ้มครองสั้นกว่า แต่โอกาสจะได้อนุสิทธิบัตรมากกว่าและเร็วกว่า เพราะไม่ต้องตรวจสอบว่ามีขั้นการประดิษฐ์สูงขึ้นและใช้เวลาตรวจสอบน้อยกว่า

ตัวอย่าง

 การประดิษฐ์ที่ขอรับอนุสิทธิบัตรได้ เช่น การเอาหลอดไฟไปติดกับลูกกุญแจทําให้ไขกุญแจได้สะดวกขึ้น หรือการเอากระดิ่งไปติดที่รองเท้าของเด็ก เพื่อให้รู้ว่าเด็กหายไปไหน หรือการทําช็อกโกแลตที่มีเหล้าอยู่ข้างใน เป็นต้น

          คำพิพากษาฎีกาที่ ๒๔๔๘/๒๕๕๔ (ความใหม่ อนุสิทธิบัตร) จําเลยที่ ๑ เป็นผู้ทรงอนุสิทธิบัตร ชุดรางรับหลอดไฟ จําเลยที่ ๑ ได้ขายสินค้า ตามอนุสิทธิบัตรของจําเลยที่ ๑ ในท้องตลาดในประเทศไทยตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๓ ก่อน จําเลยที่ ๑ ยื่นคำขอรับสิทธิบัตร พ.ศ. ๒๕๔๔ การประดิษฐ์ตามอนุสิทธิบัตร ของจําเลยที่ ๑ จึงเป็นการประดิษฐ์ที่มีหรือใช้แพร่หลายอยู่แล้วในราชอาณาจักร ก่อนวันขอรับอนุสิทธิบัตร จึงเป็นงานที่ปรากฏอยู่แล้วตาม พ.ร.บ.สิทธิบัตร มาตรา ๖๕ ทศ มาตรา ๖ วรรคสอง (๑) อนุสิทธิบัตรของจําเลยที่ ๑ จึงไม่สมบูรณ์ชอบที่จะเพิกถอนได้ ตามมาตรา ๖๕ นว

          คำพิพากษาฎีกาที่ ๗๗๑๖/๒๕๔๙ (ความใหม่ อนุสิทธิบัตร) การฉีดขึ้นรูปพลาสติกเพียงครั้งเดียวในการประดิษฐ์โต๊ะที่ประกอบจากชิ้นส่วนที่ ขึ้นรูปครั้งเดียวตามคำขอรับสิทธิบัตรของจําเลยเป็นวิธีการผลิตที่มีมานานแล้ว จึงไม่ใช่การ ประดิษฐ์ขึ้นใหม่

          คำพิพากษาฎีกาที่ ๒๖๐๓/๒๕๔๙ (ความใหม่ อนุสิทธิบัตร)  อุปกรณ์แม่กุญแจล็อกก้านเบรกและก้านคลัตซ์รถยนต์ ซึ่งเป็นการประดิษฐ์ ตามอนุสิทธิบัตรของจําเลยแตกต่างจากการประดิษฐ์ตามสิทธิบัตรของโจทก์ในสาระสําคัญ การประดิษฐ์ตามอนุสิทธิบัตรของจําเลยจึงไม่ใช่งานที่ปรากฏอยู่แล้ว ตาม พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ. ๒๕๒๒ มาตรา ๖๕ ทศ ประกอบด้วยมาตรา ๖ วรรคสอง (๓)

          คำพิพากษาฎีกาที่ ๑๐๖๒๖/๒๕๕๙ (ความใหม่ อนุสิทธิบัตร) มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โจทก์ที่ ๑ เป็นผู้ทรงอนุสิทธิบัตรการประดิษฐ์ “กรรมวิธีการเตรียมผงเลือดจระเข้และผลิตภัณฑ์ที่ได้จากกรรมวิธีนั้น” โจทก์ที่ ๒ ได้รับอนุญาตให้ใช้สิทธิจากโจทก์ที่ ๑ จําเลยที่ ๑ ผลิตเลือดจระเข้แห้งโดยใช้กรรมวิธีตาม อนุสิทธิบัตรของโจทก์ที่ ๑ และนําออกจําหน่าย จําเลยที่ ๑ ต่อสู้ว่า อนุสิทธิบัตร ไม่สมบูรณ์

          ปัญหาว่า การประดิษฐ์ตามอนุสิทธิบัตรของโจทก์ที่ ๑ เป็นการประดิษฐ์ขึ้นใหม่ หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่า การที่จําเลยที่ ๔ นํากรรมวิธีเตรียมผงเลือดจระเข้แห้งไป เผยแพร่ในนิตยสารเมืองปศุสัตว์ เป็นการเปิดเผยสาระสําคัญหรือรายละเอียดที่เกิดขึ้นหรือ เป็นผลจากการกระทําอันมิชอบด้วยกฎหมายและการเปิดเผยดังกล่าวได้กระทําภายใน สิบสองเดือนก่อนวันขอรับอนุสิทธิบัตร จึงมิให้ถือว่าเป็นการเปิดเผยสาระสําคัญหรือ รายละเอียดตามมาตรา ๖๕ ทศ ประกอบมาตรา ๖ วรรคท้าย นอกจากนี้จําเลยก็มิได้ นําพยานหลักฐานมาสืบให้เชื่อได้ว่า กรรมวิธีตามอนุสิทธิบัตรเป็นการประดิษฐ์ที่มีหรือใช้ แพร่หลายอยู่แล้วในราชอาณาจักรก่อนวันขอรับอนุสิทธิบัตร ตามมาตรา ๖ วรรคสอง (๑) กรรมวิธีตามอนุสิทธิบัตรของโจทก์ที่ ๑ จึงเป็นการประดิษฐ์ขึ้นใหม่ตาม พ.ร.บ.สิทธิบัตร มาตรา ๖๕ ทศ ประกอบมาตรา ๖ วรรคหนึ่ง

อ้างอิง วิชากฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา (สิทธิบัตร) อ.ไมตรี สุเทพากุล เนติฯ ครั้งที่ ๓ สมัยที่ ๗๖