รายละเอียดเบื้องต้น

เจาะมาตรา วิ อาญา ข้อ2 ที่น่าสนใจ

พร้อมออกสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา สนามเล็ก

------------

       กลุ่ม วิอาญา ข้อ  ๒ ประเด็นที่ออกสอบบ่อย ๆ คือ การแก้ไขคำฟ้อง คำให้การ การเพิ่มโทษ การบวกโทษ การนับโทษต่อ ... และการทำคำพิพากษาของศาลชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

กลุ่มที่ ๑

       มาตรา ๑๖๓ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๔๒ ,๒๕๔๙ วรรคหนึ่ง ,๒๕๕๕ ,๒๕๕๙ วรรคหนึ่ง) (ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๕๑ ,๒๕๕๒ ,๒๕๖๒ ,๒๕๖๕) เมื่อมีเหตุอันควร โจทก์มีอำนาจยื่นคำร้องต่อศาลขอแก้หรือเพิ่มเติมฟ้องก่อนมีคำพิพากษาศาลชั้นต้น ถ้าศาลเห็นสมควรจะอนุญาตหรือจะสั่งให้ไต่สวนมูลฟ้องเสียก่อนก็ได้ เมื่ออนุญาตแล้วให้ส่งสำเนาแก้ฟ้องหรือฟ้องเพิ่มเติมแก่จำเลยเพื่อแก้ และศาลจะสั่งแยกสำนวนพิจารณาฟ้องเพิ่มเติมนั้นก็ได้

       เมื่อมีเหตุอันควร จำเลยอาจยื่นคำร้องขอแก้หรือเพิ่มเติมคำให้การของเขาก่อนศาลพิพากษา ถ้าศาลเห็นสมควรอนุญาต ก็ให้ส่งสำเนาแก่โจทก์ ****(ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๕๑) (ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๖๒)

       มาตรา ๑๖๔ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๔๒ ,๒๕๔๙ ,๒๕๕๙ ,๒๕๖๔)  (ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๕๒,๒๕๖๑ ,๒๕๖๕) คำร้องขอแก้หรือเพิ่มเติมฟ้องนั้น ถ้าจะทำให้จำเลยเสียเปรียบในการต่อสู้คดี ห้ามมิให้ศาลอนุญาต แต่การแก้ฐานความผิดหรือรายละเอียดซึ่งต้องแถลงในฟ้องก็ดี การเพิ่มเติมฐานความผิดหรือรายละเอียดซึ่งมิได้กล่าวไว้ก็ดี ไม่ว่าจะทำเช่นนี้ในระยะใดระหว่างพิจารณาในศาลชั้นต้นมิให้ถือว่าทำให้จำเลยเสียเปรียบ เว้นแต่จำเลยได้หลงต่อสู้ในข้อที่ผิดหรือที่มิได้กล่าวไว้นั้น

กลุ่มที่ ๒

       มาตรา ๑๗๓ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๔๒ วรรคหนึ่ง ,๒๕๕๑ วรรคสอง) (ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๕๗)   ในคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต หรือในคดีที่จำเลยมีอายุไม่เกินสิบแปดปีในวันที่ถูกฟ้องต่อศาล ก่อนเริ่มพิจารณาให้ศาลถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีก็ให้ศาลตั้งทนายความให้

       ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุก ก่อนเริ่มพิจารณาให้ศาลถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีและจำเลยต้องการทนายความ ก็ให้ศาลตั้งทนายความให้ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๕๑) (ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๕๗)  

       ให้ศาลจ่ายเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายแก่ทนายความที่ศาลตั้งตามมาตรานี้ โดยคำนึงถึงสภาพแห่งคดีและสภาวะทางเศรษฐกิจ  ทั้งนี้ ตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนดโดยความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง

       มาตรา ๑๗๓/๑ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๖๔ วรรคสอง) เพื่อให้การพิจารณาเป็นไปด้วยความรวดเร็ว ต่อเนื่อง และเป็นธรรมในคดีที่จำเลยไม่ให้การหรือให้การปฏิเสธ เมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอหรือศาลเห็นสมควรศาลอาจกำหนดให้มีวันตรวจพยานหลักฐานก่อนกำหนดวันนัดสืบพยานก็ได้ โดยแจ้งให้คู่ความทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบสี่วัน

ก่อนวันตรวจพยานหลักฐานตามวรรคหนึ่งไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลพร้อมสำเนาในจำนวนที่เพียงพอ เพื่อให้คู่ความฝ่ายอื่นรับไปจากเจ้าพนักงานศาลและถ้าคู่ความฝ่ายใดมีความจำนงจะยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม ให้ยื่นต่อศาลก่อนการตรวจพยานหลักฐานเสร็จสิ้น (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๖๔ วรรคสอง)

       การยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติมเมื่อล่วงพ้นระยะเวลาตามวรรคสองจะกระทำได้ต่อเมื่อได้รับอนุญาตจากศาล เมื่อผู้ร้องขอแสดงเหตุอันสมควรว่าไม่สามารถทราบถึงพยานหลักฐานนั้นหรือเป็นกรณีจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม หรือเพื่อให้โอกาสแก่จำเลยในการต่อสู้คดีอย่างเต็มที่

       ถ้าพยานเอกสารหรือพยานวัตถุใดอยู่ในความครอบครองของบุคคลภายนอก ให้คู่ความที่ประสงค์จะอ้างอิงขอให้ศาลมีคำสั่งเรียกพยานเอกสารหรือพยานวัตถุดังกล่าวมาจากผู้ครอบครองโดยยื่นคำขอต่อศาลพร้อมกับการยื่นบัญชีระบุพยาน เพื่อให้ได้พยานเอกสารหรือพยานวัตถุนั้นมาก่อนวันตรวจพยานหลักฐานหรือวันที่ศาลกำหนด

       มาตรา ๑๗๓/๒ ***(ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๖๔ ว.๑) (ออกสอบ สนามเล็ก พยานอาญา ปี ๒๕๕๕ ว.๒) ในวันตรวจพยานหลักฐาน ให้คู่ความส่งพยานเอกสารและพยานวัตถุที่ยังอยู่ในความครอบครองของตนต่อศาลเพื่อให้คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งตรวจสอบ เว้นแต่ศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่นอันเนื่องจากสภาพและความจำเป็นแห่งพยานหลักฐานนั้นเอง หรือพยานหลักฐานนั้นเป็นบันทึกคำให้การของพยาน หลังจากนั้นให้คู่ความแต่ละฝ่ายแถลงแนวทางการเสนอพยานหลักฐานต่อศาล และให้ศาลสอบถามคู่ความถึงความเกี่ยวข้องกับประเด็นและความจำเป็นที่ต้องสืบพยานหลักฐานที่อ้างอิงตลอดจนการยอมรับพยานหลักฐานของอีกฝ่ายหนึ่ง เสร็จแล้วให้ศาลกำหนดวันสืบพยาน และแจ้งให้คู่ความทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ในกรณีที่โจทก์ไม่มาศาลในวันตรวจพยานหลักฐานให้นำบทบัญญัติมาตรา ๑๖๖ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

       ในกรณีจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม เมื่อศาลเห็นสมควรหรือคู่ความฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดร้องขอ ศาลจะมีคำสั่งให้สืบพยานหลักฐานที่เกี่ยวกับประเด็นสำคัญในคดีไว้ล่วงหน้าก่อนถึงกำหนดวันนัดสืบพยานก็ได้ (ออกสอบ สนามเล็ก พยานอาญา ปี ๒๕๕๕)

       มาตรา ๑๗๔   (ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๖๑) ก่อนนำพยานเข้าสืบ โจทก์มีอำนาจเปิดคดีเพื่อให้ศาลทราบคดีโจทก์ คือแถลงถึงลักษณะของฟ้อง อีกทั้งพยานหลักฐานที่จะนำสืบเพื่อพิสูจน์ความผิดของจำเลยเสร็จแล้วให้โจทก์นำพยานเข้าสืบ

       เมื่อสืบพยานโจทก์แล้ว จำเลยมีอำนาจเปิดคดีเพื่อให้ศาลทราบคดีจำเลย โดยแถลงข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายซึ่งตั้งใจอ้างอิง ทั้งแสดงพยานหลักฐานที่จะนำสืบ เสร็จแล้วให้จำเลยนำพยานเข้าสืบ

       เมื่อสืบพยานจำเลยเสร็จแล้ว โจทก์และจำเลยมีอำนาจแถลงปิดคดีของตนด้วยปากหรือหนังสือหรือทั้งสองอย่าง

       ในระหว่างพิจารณา ถ้าศาลเห็นว่าไม่จำเป็นต้องสืบพยานหรือทำการอะไรอีกจะสั่งงดพยานหรือการนั้นเสียก็ได้

       มาตรา ๑๙๒ **** (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๔๕ วรรคสี่ + วรรคหก ,๒๕๔๖ วรรคสาม , ๒๕๔๗ วรรคหนึ่ง + วรรคสาม + วรรคท้าย ,๒๕๔๘ วรรคสอง + วรรคสี่ + วรรคหก ,๒๕๕๐ วรรคหนึ่ง + วรรคสอง + วรรคสี่ + วรรคท้าย , ๒๕๕๓ วรรคหนึ่ง + วรรคสาม + วรรคสี่ + วรรคท้าย , ๒๕๕๔ วรรคหนึ่ง + วรรคสาม + วรรคท้าย , ๒๕๕๕ วรรคหนึ่ง + วรรคห้า ,๒๕๕๘ วรรคหนึ่ง + วรรคท้าย + มาตรา ๒๑๕ , ๒๕๕๙ วรรคหนึ่ง ,๒๕๖๑ วรรคหนึ่ง ,๒๕๖๒ ,๒๕๖๔)  (ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๕๑ ,๒๕๕๕ ,๒๕๕๗ ,๒๕๕๘ ,๒๕๖๐) ห้ามมิให้พิพากษา หรือสั่ง เกินคำขอ หรือที่มิได้กล่าวในฟ้อง

       ถ้าศาลเห็นว่าข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในการพิจารณาแตกต่างกับข้อเท็จจริงดังที่กล่าวในฟ้อง ให้ศาลยกฟ้องคดีนั้น เว้นแต่ข้อแตกต่างนั้นมิใช่ในข้อสาระสำคัญและทั้งจำเลยมิได้หลงต่อสู้ ศาลจะลงโทษจำเลยตามข้อเท็จจริงที่ได้ความนั้นก็ได้ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๔๘ ,๒๕๕๐) (ออกสอบ สนามเล็ก ข้อ  ๒ ปี ๒๕๕๑)

       ในกรณีที่ข้อแตกต่างนั้นเป็นเพียงรายละเอียด เช่น เกี่ยวกับเวลาหรือสถานที่กระทำความผิดหรือต่างกันระหว่างการกระทำผิดฐานลักทรัพย์ กรรโชก รีดเอาทรัพย์ ฉ้อโกง โกงเจ้าหนี้ ยักยอก รับของโจร และทำให้เสียทรัพย์ หรือต่างกันระหว่างการกระทำผิดโดยเจตนากับประมาท มิให้ถือว่าต่างกันในข้อสาระสำคัญ ทั้งมิให้ถือว่าข้อที่พิจารณาได้ความนั้นเป็นเรื่องเกินคำขอหรือเป็นเรื่องที่โจทก์ไม่ประสงค์ให้ลงโทษ เว้นแต่จะปรากฏแก่ศาลว่าการที่ฟ้องผิดไปเป็นเหตุให้จำเลยหลงต่อสู้  แต่ทั้งนี้ ศาลจะลงโทษจำเลยเกินอัตราโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดที่โจทก์ฟ้องไม่ได้ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๔๖ , ๒๕๔๗ , ๒๕๕๑ ,๒๕๕๔ )

       ถ้าศาลเห็นว่าข้อเท็จจริงบางข้อดังกล่าวในฟ้อง และตามที่ปรากฏในทางพิจารณาไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์ให้ลงโทษ ห้ามมิให้ศาลลงโทษจำเลยในข้อเท็จจริงนั้น ๆ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๔๕ ,๒๕๔๘ ,๒๕๕๐ ,๒๕๕๑ ,๒๕๖๔)

       ***ถ้าศาลเห็นว่าข้อเท็จจริงตามฟ้องนั้นโจทก์สืบสม แต่โจทก์อ้างฐานความผิดหรือบทมาตราผิด ศาลมีอำนาจลงโทษจำเลยตามฐานความผิดที่ถูกต้องได้ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๕๕)

       ***ถ้าความผิดตามที่ฟ้องนั้นรวมการกระทำหลายอย่าง แต่ละอย่างอาจเป็นความผิดได้อยู่ในตัวเอง ศาลจะลงโทษจำเลยในการกระทำผิดอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่พิจารณาได้ความก็ได้ (ออกสอบ ข้อ ๓ ปี ๒๕๔๕ ,๒๕๔๗ , ๒๕๔๘ ,๒๕๕๐ ,๒๕๕๑ ,๒๕๕๔ ,๒๕๕๘ ,๒๕๖๔)